Anthropoides virgo, Anadolu’dan başlayıp dünyanın en uzak coğrafyalarına kadar, birçok farklı kültürde, ortak bir dil ve duygunun sembolü olarak kullanılmıştır. Mutluluk, güzellik, şans, bereket ve bolluğun simgesi olan telli turnalar, Anadolu’da, en güzel halk türkülerinde, gurbetteki sevgiliye selam götüren bir dost olarak çıkar karşımıza…
Bugün ise Anthropoides virgo (telli turna), tüm bereketi ve bolluğuyla Pardus 2009.1 sürümünde yeniden hayat buluyor, yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalan türüne dikkatlerin çekilmesini bekliyor.
Anthropoides virgo, turnagiller familyasından, nesli tükenmekte olan bir kuş türü. Bir zamanlar sürüler halinde ülkemize gelerek değişik bölgelerde yaşayan telli turnaların şu an tüm Avrupa’da üreyen yalnızca son 11 bireyi, üreme alanı olarak Türkiye’yi seçiyor.
Türkiye’de yalnızca Muş‘un Bulanık ilçesinin kuzeyindeki Murat Nehri boyunca uzanan Bulanık Ovası’nda, insan eli değmeyen, yerleşim yeri bulunmayan kısıtlı bir alanda yaşam mücadelesi veren telli turnaların, eskiden İç Anadolu Bölgesi‘nde de geniş alanlarda ürediği biliniyor. Kış aylarını Afrika‘da geçiren telli turnalar, uzun bir göçün ardından nisan ayında Bulanık Ovası’na geliyor. Bu aylarda başka üreme alanları olmaması nedeniyle Türkiye, telli turnalar için çok önemli bir coğrafi konum taşıyor. Ülkemizden tamamıyla çekilmeleri durumundaysa, türün sonsuza kadar yok olması söz konusu.
“Telli turnaları ilk görüşümdü, belki de son olacaktı…”
Pardus Projesi, yok olan değerlere verdiği önemi göstermek ve Telli turnaların neslinin tükenişine dikkatleri çekmek adına, Pardus 2009.1 sürüm ismini Telli turnanın Latince adı olan “Anthropoides virgo” olarak seçiyor. Aynı zamanda Telli turnanın Türkiye’de çekilmiş en güzel fotoğraflarından oluşan bir masaüstü arka plan seti hazırlayarak, Telli turnanın seyrine doyum olmaz güzelliğini sizlerle paylaşıyor.
Bu görselleri hazırlamamızda, bizlerden herhangi bir karşılık beklemeden, çalışmamızı gönülden destekleyerek fotoğraflarını bizlerle paylaşan Ege Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilimdalı öğretim üyelerinden değerli Doç. Dr. Kazım ÇAPACI’ya büyük saygı ve teşekkürlerimizi sunuyor ve hikâyesine kulak veriyoruz:
“Bir zamanlar öylesine çokmuş ki Anadolu’da, adına türküler yakmışız bu güzel kuşun. Şimdilerdeyse görmek o kadar zor ki. Soyunu tüketme noktasına getirdik çeşitli yollarla. Av baskısı, yaşam ve üreme alanlarının yok edilmesi bunların başında yer alıyor. Artık görenler bile parmakla sayılacak kadar az, hele fotoğraflama şansını elde edebilenlerin sayısı iyice az. Yıllardır kuş gözlemciliği ve fotoğrafçılığı yaparım. Bu amaçla yaptığım bir Ankara gezisinde, çok uzaktan birkaç kuşun geldiğini fark ettim. Hemen dürbünümü kaldırdım, kanat vuruşları, uçuşları turna dedirtiyordu. Çok uzaktan yatayda uzaklaşıyorlardı benden. Bu tarafa dönün lütfen diye seslice tekrarladım. Yanımdaki arkadaşlarım da benim heyecanımdan etkilenmişlerdi. Turnayı zaman zaman yerdeyken, ara sırada da olsa uçarken görürdüm. Neden üstüme doğru gelmiyorlardı ki? Birden dinlediler beni. Yön değiştirip tam üzerime doğru gelmeye başladılar. Yaklaştılar, yaklaştılar. Tam üstümden geçtiler. Hele o anda bunların turna değil, Anthropoides virgo (Telli turna) olduğunu fark ettiğimde fotoğraf makinesinin deklanşörüne basan parmağım, lensi tutan elim titriyordu. Kolay değil, telli turnaları ilk görüşümdü, ne yazık ki belki de son olacaktı.
Yıllar geçti, yeniden görür müyüm diye her arazide arar gözlerim. Kulaklarım olabilecekleri alanlarda arazi çalışması yapan arkadaşlarımdadır. Ne yazık ki bir daha ne gördüm, ne de haberi geldi. Bir yerlerde yaşamlarını sürdürdüklerini, üremeye, var olmaya devam ettiklerini umut etmek istiyorum. Diliyorum ki yaşam alanlarını bu hızla yok etmekten vazgeçelim, yeniden gelsinler yurdumuza, türküler yakmaya devam edelim. Çocuklarımız sadece fotoğraflarını görmekle yetinmesinler.”
Kaynak: 1
